23
Mon, Oct
0 New Articles

Zabytki
Typografia

Na Hali Izerskiej, w jednym z najbardziej urokliwych miejsc w Górach Izerskich istniała przed II wojną światową niemiecka wioska Groß-Iser (pol. Wielka Izera). Powstała ona w XVII wieku, kiedy to prześladowania na tle religijnym zmusiły zwolenników reformacji do ucieczki z Bohemii.

Pierwszym osadnikiem w tej okolicy miał być niejaki Thomas, który przybył tu około 1630 roku. Z biegiem czasu mieszkańców przybywało, a osada się rozwijała. W połowie XVIII wieku liczyła już ok. 20 posesji. Zbudowano też szkołę, w której regularnie odbywały się też nabożeństwa.

bez_nazwy-5Rozwój turystyki w regionie, jaki miał miejsce po uruchomieniu linii kolejowej nie pozostał bez wpływu na Groß-Iser. Turyści z całych Niemiec tłumnie przybywali do uzdrowisk w Sudetach. Wieś była chętnie odwiedzana przez wędrowców oraz kuracjuszy ze Świeradowa. Tutejsze gospody i schroniska (Skihof Groß-Iser, Isermühle, Groß-Iserbaude,  a na Polanie Izerskiej Iserkammbaude) były oblegane zarówno zimą, jak i latem.

bez_nazwy-8Na początku XX wieku osada liczyła ponad 30 posesji. Mimo, że surowy klimat nie pozwalał na uprawę zbóż, to we wsi stał również młyn wodny. Mielono w nim zboże przywożone z okolic, a mąkę sprzedawano do Austro-Węgier. Głównym źródłem utrzymania mieszkańców była jednak hodowla bydła. Masło i sery wytwarzane w Groß-Iser dorównywały podobno tym pochodzącym z Alp. Mieszkańcy trudnili się także wypasem owiec, połowem pstrągów oraz pracą przy wyrębie lasu. W późniejszym czasie pracowali także przy wydobyciu i transporcie borowiny do uzdrowiska.

Szczyt rozkwitu Groß-Iser przypada na lata 30 XX wieku, kiedy to wieś liczyła ponad 40 domostw. Oprócz schronisk i gospód znajdowały się tutaj m.in. leśniczówka, domek myśliwski Schaffgotschów, budynki celne oraz stara i nowa szkoła (zbudowana w 1938). Osada posiadała także własną „kolej” – jeden wagonik i ok. 200 metrów torów prowadzących z torfowiska do Drogi Izerskiej. Warto wspomnieć że poczta docierała tu regularnie.

ga144107Początkiem końca Groß-Iser był 10 maja 1945, kiedy wieś zajęło wojsko radzieckie. Osada została wtedy splądrowana, a domek myśliwski spalony. W ciągu następnych kilku miesięcy wysiedlono wszystkich mieszkańców. W październiku miejscowość przejął oddział żołnierzy Wojsk Ochrony Pogranicza. Nadano jej nawet polską nazwę – Skalno. W czasie pomiędzy 1953, a 1960 osada została zrównana z ziemią. Do dziś zachowała się tylko nowa szkoła, w której aktualnie mieści się schronisko Chatka Górzystów.

Dodaj komentarz