23
Mon, Oct
0 New Articles

Zabytki
Typografia

3 sierpnia 1888 r. przyniósł kolejną powódź w dolinie Kwisy. Już wtedy myślano o budowie systemu zapór, obawiano się jednak wysokich kosztów.

Dopiero po wyjątkowo dotkliwej powodzi z 30-go lipca 1897 rząd przychylił się do propozycji prof. Intze z Politechniki w Akwizgranie, który jako specjalista w dziedzinie budowy tam, od dawna postulował stworzenie systemu zapór wzdłuż śląskich gór. 3-go lipca 1901 uchwalono ustawę dot. ochrony przeciwpowodziowej na Śląsku.


Zaczęto od budowy zapory na Kwisie, która zawsze była jedną z najbardziej dzikich górskich rzek i której wąska dolina szczególnie się do tego celu nadawała.


247654Pierwsze pomiary wykonano już jesienią 1898 roku. 5-go października oficjalnie wmurowano kamień węgielny. Budowę nadzorowali  dr Curt  Bachmann oraz prof. Otto  Intze.


Aby móc zacząć wznosić tamę,  w ścianach doliny wydrążono dwie sztolnie obiegowe o długości 150 m.  i średnicy 7 m., przez które odprowadzono wody Kwisy. Każdą ze sztolni zaczęto drążyć jednocześnie z dwóch stron i po pół roku pracy połączono je dokładnie w połowie.


Fundament zapory sięga  na głębokość  5 m. w koryto rzeki, a jej boki zostały wmurowane na 5 m. w ściany doliny. Do wydrążenia sztolni i pozyskania budulca zużyto 32 tony dynamitu. Wielu robotników straciło przy tym życie. Każdy kamień użyty do budowy wypłukano pod wysokim ciśnieniem. Piasek i żwir także oczyszczono z gleby.
U podstawy  szerokość  tamy wynosi 39 m., a jej długość 35 m. Szerokość korony wynosi 8 m. przy długości 130 m. Wysokość zapory wynosi  45 m. Mur rozpięty pomiędzy zboczami doliny tworzy łuk o promieniu 125 m.
Od strony wody zapora została otynkowana gęstą zaprawą i pokryta warstwą asfaltu.187156


Przy podstawie zapory wmurowane zostały dwa  upusty denne o średnicy  1,1m  i 0,3m wyposażone w zawory służące do kontrolowania przepływu wody. Po zakończeniu budowy sztolnie obiegowe zamknięto wkładami  z betonu, w które wmurowano po 3 rury z zasuwami. Zaporę wyposażono ponadto w szyby odpływowe i przelewy, którymi nadmiar wody może spłynąć do leżących pod nimi sztolni obiegowych.


Budowa zapory kosztowała 2 634 000 marek, z czego 1 270 000 to koszt samego muru. Na zakup gruntów przeznaczono 627 000 marek. Z tych kosztów 4/5 wyłożyło państwo pruskie, a pozostałą część pokryła prowincja Śląsk. Przy budowie pracowało aż do 450 robotników.


5-go lipca 1905 miało miejsce oficjalne otwarcie zapory. Spiętrza ona wody Kwisy w Jezioro Leśniańskie o długości 5,6 km. i całkowitej powierzchni 140 ha.


100_1503Decyzję o budowie elektrowni wodnej podjęto dopiero w 1905. Powstała ona w odległości ok. 100 m. od zapory. Otwarto ją w 1907 oddając do eksploatacji początkowo 3 turbozespoły z turbinami Francisa zasilane wodą płynącą przez upusty denne, które za murem łączą się w jedną rurę. W późniejszych latach elektrownię zaopatrzono jeszcze w 2 turbozespoły. Aby efektywniej wykorzystać siłę wody, w 1908 zbudowano dodatkowy  kanał o średnicy 2.3 m. doprowadzający wodę do turbin. Koszt budowy elektrowni w wysokości 800 000 marek pokryła w całości prowincja Śląsk.

Źródło „Heimatbuch des Kreises Lauban” wyd. Felix Bertram, Leśna 1928

Mapa Google nie jest dostępna w podglądzie - zapisz artykuł i zobacz na stronie efekt

 

Dodaj komentarz